3. Маусымдыққа қарай шиналардың түрлері

Автокөліктің шиналары негізінен маусымға және пайдалану шарттарына қарай үш түрге бөлінеді – жазғы, қысқы және барлық маусымға арналған шиналар.

1. Шинаның маусымдық түрлері

Сонымен қатар, дөңгелектердегі маусымдық белгілердің мәнін түсіну маңызды.
Жазғы шиналар			«SUMMER» жазғы; «Жаңбырға арналған қолшатыр»;
Барлық маусымға арналған шиналар			ALL SEASON немесе AS: барлық маусымға арналған; AGT (ALL GRIP TRACTION): кез келген жол жамылғысына жабысу қабілетті; AW (ANY WEATHER): барлық ауа райына арналған; M&S немесе M+S (MUD + SNOW): балшық пен қар; OFF ROAD: кариерлер, құрылыс алаңдары, жолсыз жерлер; AT немесе ALL TERRAIN: барлық жол жамылғысы түрлері; * MT немесе MUD TERRAIN: балшық шиналары; *
Қысқы шиналар			W (WINTER): әріптік белгі немесе қарлық таңбалар ; ALPINE немесе 3PMSF: «Альпы» немесе «Үш таулы шың мен қар» таңбалары – бұл еуропалық маркілеу және шинаның қарда қажетті минималды сцеплениеден өткенін көрсеткенде ғана қойылады, яғни «қардағы сцеплену индексі» деп аталады. («snow grip index»);

* Бұл маркілеу түрі жеңіл автокөліктерге де қолданылады;

2. Шинаның протектор түрлері

• Жазғы шиналардың протекторы

	жолға арналған протекторлы шиналар: жазғы шиналар қатты жол жамылғысында, қала мен магистральдарда қолдануға арналған. Мұндай шиналардың протекторы тамаша сцеплену қасиеттеріне ие және осы жол жабындарында шу деңгейі төмен болады. Байланыс нүктесінен су мен жол шаңын шығару өте тиімді жүзеге асады. Дегенмен, олар жолсыз жерлерде нашар жұмыс істейді және қысқы жағдайларда мүлде жарамсыз.
	көпмақсатты протекторлы шиналар: көпмақсатты шиналар қатты жол жамылғысы мен топырақ пен қиыршық тас жол сияқты жолсыз жерлерде аралас пайдалану үшін арналған. Олар жолға арналған шиналарға қарағанда шу деңгейі жоғары және бағытын тұрақтылығы төмен, бірақ жеңіл жолсыз жерлерде жақсы көрсеткішке ие болады. Мұндай типтегі протектордың суреті үлкен блоктардан тұрады, ал блоктар арасындағы қашықтық көбейтілген, бұл контактілік аймақты қоқыс пен кірден тиімді тазалауға мүмкіндік береді.
	жолсыз жерге арналған протекторлы шиналар: экстремалды пайдалану жағдайлары үшін жасалған, мысалы, тасты жолдар, батпақты ойпаттар және т.б. Протектордың биіктігі үлкен, блоктар арасындағы қашықтық кеңейтілген, бұл жермен жақсы сцеплену мен кірден тазалауға мүмкіндік береді; сондай-ақ бүйір қабырғаларда жерге арналған тырнақтар болуы мүмкін. Қатты жол жамылғысында және жоғары жылдамдықпен жүргенде шу деңгейі жоғары болады.

• Қысқы шиналардың протекторы

	еуропалық тип: жеңіл қыс пен қар мен кірден дерлік таза жолдарға арналған. Резина қоспасы жазғы протекторға қарағанда жұмсақ, бірақ скандинавиялық типке қарағанда қаттырақ, дымқыл қар мен жаңбырға өте қолайлы. Протекторда суды тиімді ағызу үшін диагональды ойықтар және бүйірлерде жерге арналған тырнақтар бар. Қиын ауа райы жағдайларында, Еуропада осындай типтегі шиналармен дөңгелек тізбектері қолдануға ұсынылады.
	скандинавиялық тип: бұл типтегі протектор қатты қысқа арналған. Шиналар ең қатты аязда да қасиеттерін сақтайтын жұмсақ резинадан жасалады. Жолмен максималды сцеплену үшін протекторда көптеген ламелдер және өткір қырлы иық блоктары болады.
	скандинавиялық типті шиптері бар шиналар: қатты қыс жағдайында автокөлікті сенімді пайдалану үшін көптеген жүргізушілер, шиптері бар «скандинавиялық типтегі» протекторды қалайды. Себебі оны жолдағы мұзда сцепленуді күшейтеді және, әсіресе үдеуге келгенде, бағыт тұрақтылығын арттырады деп есептейді. Дегенмен, бұл шу деңгейін арттырады және қоғамдық жолдардағы асфальтқа кері әсер етеді, сондықтан Еуропада бұл заңмен тыйым салынған. Протектор биіктігі: 9–10 мм.

3. Протектор суретінің түрлері

• Симметриялық протектор суреті

симметриялық бағытталмаған протектор суреті: бұл шиналар үлкен танымалдыққа ие болды, өйткені олар баға мен сапаның алтын ортасын ұсынады. Әр жүргізушіге жоғары жылдамдықтағы маневрлік соншалықты маңызды емес, көпшілігі салыстырмалы түрде төмен бағасы бар сенімді шиналарды қалайды. Жақсы баға мен сапа қатынасына қоса, бұл шиналар әмбебап болып келеді және оңай ауыстырылады, өйткені олардың орнатылуы айналу бағытына тәуелді емес.

симметриялық бағытталған протектор суреті: ең танымал протектор түрі. Бүйірдегі көрсеткі мен ROTATION жазуы айналу бағытын көрсетеді, және мұндай шиналарды дискіге орнату осы талаптарға сәйкес жүргізіледі. Симметриялық бағытталған шиналардың басты артықшылығы – аквапланингке тамаша төзімділік, бұл дымқыл жолда жүру кезінде өте маңызды. Протектордағы кең симметриялық арықтар суын жол бетімен контактілік аймақтан тиімді шығарады. Ең жақсы нәтиже артқы жетекпен жүретін автомобильде байқалады.

• Ассиметриялық протектор суреті

ассиметриялық бағытталмаған протектор суреті: бұл типтегі протектор шиналарды өндіруші компаниялар арасында барған сайын жиі қолданылады және негізінен қымбатырақ модельдерге тән. Ассиметриялық протектор симметриялық протекторға қарағанда пайдалану-техникалық сипаттамаларды жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл, әсіресе, суды және қарды шығару қабілетінің жақсаруы, басқа көрсеткіштерге әсер етпей жүзеге асады. Мұндай резинаның бірнеше ерекшеліктері бар: оны Outside және Inside белгілеріне сәйкес, яғни сыртқы және ішкі жағына қарай орнату қажет. Олай жасамасаңыз, оның техникалық сипаттамалары бірнеше есе нашарлауы мүмкін.

ассиметриялық бағытталған протектор суреті: мұндай шиналардың айналу бағыты бар, ол дөңгелектің бүйірінде ROTATION жазулы көрсеткі арқылы белгіленген. Олар дөңгелек дискілерге көрсеткі бойынша орнатылады. Ассиметриялық бағытталған протектор симметриялық бағытталмағаннан әлдеқайда сирек кездеседі. Сонымен қатар, кейбір ассиметриялық шиналарда айналу бағытына қосымша ішкі (INSIDE) және сыртқы (OUTSIDE) жағы көрсетіледі. Олар сол жақ (L) және оң жақ (R) деп бөлінеді. Мұндай шиналармен жұмыс істеу кезінде аса мұқият болу керек, себебі оларды көлікте орнатуда әлдеқайда көп ерекшеліктер бар.