2. Автокөлік шиналарының түрлері мен таңбалауы

Шина – автокөлік дөңгелегінің тартуды азайтатын, шу мен діріл деңгейін төмендететін, жолдағы соққылардың әсерін азайтатын және қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін бөлігі.

1. Автомобиль шиналарының өлшемдері (Еуропалық стандарт)

Бірінші және негізгі параметр – бүйір жағындағы сандар. Мысал:
205			Профиль ені – шинаның ені миллиметрмен көрсетіледі;
55			Профиль биіктігі – шинаның биіктігінің еніне қатынасы пайызбен көрсетіледі. Шинаның биіктігін есептеу үшін (дөңгелек шеңберінің шетінен протектордың сыртқы шетіне дейінгі қашықтық) келесі есеп қолданылады: 205×0,55 = 112,75 мм. Шинаның ені мен биіктігінің артуы дөңгелектің дөңгелек шеңберіне кіріп кетуіне немесе бұрылу еркіндігін шектеуіне кедергі келтіруі мүмкін;
R16			Диск диаметрі R – конструкция түрі, радиалды конструкцияны білдіреді (шинаның негізгі конструкциясы айналу ортасына қатысты жіптен тұрады); 16 – диск диаметрі, дөңгелек шеңбердің диаметрін дюйммен көрсетеді (бір дюйм = 2,54 см).
91			Жүк индексы – шинаның жүк көтеру қабілетін көрсететін жүк индексы;
V			Жылдамдық индексы – шинаның рұқсат етілген ең жоғары жылдамдыққа төтеп беру қабілетін көрсететін индекс.

2. Автокөлік шиналарының жүк индекстері
(Бір шинаның рұқсат етілген жүктемесін кг-мен көрсетеді)

Бір автокөлік шинаның көтере алатын максималды жүктемесін көрсететін индекс. 91 индексі шинаның 615 кг салмаққа төтеп бере алатынын білдіреді.

3. Автокөлік шиналарының жылдамдық индекстері
(Қауіпсіз қозғалыс мүмкін болатын ең жоғары рұқсат етілген жылдамдықты көрсетеді)

Өндіруші көрсететін индекс – бұл жайлы қозғалыс үшін ең жоғары жылдамдық мәнін білдіреді, бірақ ең шекті рұқсат етілген жылдамдық емес.

4. Шиналардың бүйір бөлігіндегі түрлі-түсті нүктелер және протектордағы сызықтар

• Сарғыш нүктелер немесе үшбұрыштар
  Сары түсті маркерлер, диаметрі 5–10 миллиметр болатын кішкене үшбұрыш немесе дақ түрінде, өндіруші тарапынан шинаның бүйір бетіне ең жеңіл жеріне белгіленеді. Бұл жеңіл жер зауыттық жағдайларда баланс әдісі арқылы анықталады. Мұндай белгіленген орын орнату кезінде дискіде көрсетілген «L» белгісіне (дөңгелектің жеңіл аймағына) қаратып орналастырылуы керек, ал егер мұндай белгі жоқ болса — ауа толтыратын вентильмен (ниппельмен) сәйкестендіру қажет. Бұл ұсыныстар жиналған дөңгелекті барынша теңестіруге мүмкіндік береді, сондықтан баланс жасаған кезде өтемдік салмақтар аз қажет болады. Айқын нәрсе, дөңгелектің жеке аймақтарының салмақ айырмашылығы аз болғандықтан, шинаның белсенді пайдалануынан кейін сары нүктенің маңызы шинаны қайта орнатуға дейін жоғалып кетеді.
• Қызыл нүктелер және үшбұрыштар
  
  Алдыңғы белгіге ұқсас, қызыл маркер шинаның бүйір қабырғасының ең қатты, яғни ең ауыр аймағын көрсетеді. Сол себепті ол бүйірде орналасады және дискідегі «L» әрпімен сәйкестендірілулi немесе ниппельге қарама-қарсы қойылуы тиіс. Қызыл белгілер көбінесе көліктің бастапқы жинақтау кезінде жеткізілетін авторезиналарда кездеседі. Мұнда атап өту керек, бастапқы жинақтағы дискілерде (ақ нүкте) маркер бар, ол қызыл түсті белгілермен сәйкес келуі қажет. Сонымен қатар, осы маркерлерге қатысты бір маңызды жайт бар. Дөңгелектерді орнату кезінде жүргізушілерге тек сары белгілерге қарап, оларды ниппельге сәйкестендіру ұсынылады, ал қызыл белгілерді елемеу қажет. Қызыл белгілер зауыттық жағдайда шинаны дискіге дұрыс орнату үшін арналған.
• Сан жазылған ақ мөр
  Шинаның бүйірінде орналасқан, ішінде сан жазылған дөңгелек, үшбұрыш, ромб немесе квадрат түріндегі ақ түсті белгі – Кеңес Одағынан белгілі ОТК белгісінің аналогы болып табылады. Бұл белгі өнімнің зауытта шығару сапасын бақылаудан өткенін және жарияланған сипаттамаларға толық сәйкес келетінін білдіреді. Сонымен қатар, бұл мөр өнімнің сапасын бақылаудың дұрыс орындалуына жауапты нақты қызметкерді көрсетеді.
• Түрлі-түсті сызықтар
  Авторезинаның протекторындағы түрлі түсті сызықтар шинаның типоөлшемдері мен модельдерін қоймадағы тіректерде немесе пирамидаларда орналастырғанда анықтау үшін арналған. Белгілі бір өлшемдегі резина ерекше түсті, ені мен орналасуы әртүрлі жолақтармен белгіленеді, бұл қойма қызметкерлеріне көптеген ұқсас өнімдердің ішінде қажеттісін тез тануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, түрлі түсті сызықтар резинаның жүріп-тесттен өткенін анықтайтын индикатор қызметін атқарады.
• Ақ шеңбер немесе нүкте
  Кейбір шиналар өндірушілері автокөліктің бастапқы жинағына арналған өнімдеріне ақ түсті дөңгелек немесе нүкте түріндегі маркерлерді белгілейді. Мұндай белгінің қойылатын орны радиалды күштің ең аз ауытқитын нүктесі болып табылады. Басқаша айтқанда, бұл шинаның бүйір қабырғасының ең икемді жері. Дөңгелекті жинау кезінде бұл маркер дискідегі «L» әрпіне қарама-қарсы немесе дөңгелектегі «жоғарғы» белгімен сәйкес келетіндей орналастырылуы тиіс.